Xenum additieven


  

 

Chemie als probleemoplosser in de werkplaats
Xenum nieuwe speler onderhouds- en reinigingsproducten
Xenum is een jonge, ambitieuze Belgische onderneming die met 'techno-chemische' producten zowel
de industriële als automotive markt wil veroveren. Het programma voor de autoprofessional bestaat
uit smeermiddelen, additieven, chemische verbruiksmaterialen in spuitbus en lijmen/dichtmiddelen.
Wat kunnen we in de werkplaats zoal met deze producten? Een lesje tribologie (of wrijvingskunde: de
tak van de werktuigbouwkunde die zich bezighoudt met het gedrag van contactvlakken onder diverse
omstandigheden) is hier misschien wel aan de orde.

Wrijving is de kracht die ontstaat door het samengaan van twee lichamen die ten opzichte van elkaar
bewegen. In de tribologie is wrijving ongewenst, want er ontstaat een verlies aan bewegingsenergie
die wordt omgezet in warmte, en het zorgt bovendien voor een verlies aan materiaal aan de
oppervlakten die met elkaar in contact staan. Dit noemen we slijtage. Smering beoogt de wrijving te
verminderen en daarmee zowel de energieverliezen als slijtage tegen te gaan. De eerste bekende
toepassing van smering zien we bij de Egyptenaren die ruim 4.000 jaar geleden bitumen als
smeermiddel gebruikten bij het verplaatsen van zware lasten.
Smeermiddelen kunnen naast het smeren zelf nog andere belangrijke taken vervullen.
Smeermiddelen scheiden oppervlakken, ze sluiten af, koelen en beschermen oppervlakken tegen
bijvoorbeeld corrosie." Viscositeit is de term die we gebruiken voor de 'interne frictie' van een vloeistof:
water heeft een lage viscositeit, honing een hoge. "De keuze van de viscositeit van een olie hangt af
van de toepassing: een lage viscositeit voor lage belasting en hoge (draai)snelheid; een hoge
viscositeit voor toepassingen waarbij sprake is van een hoge belasting, lage snelheden en hoge
temperaturen. De viscositeit van een olie hangt af van de temperatuur, de druk en de afschuifsterkte.
De meest beïnvloedbare factor is de temperatuur: bij een stijgende temperatuur wordt de viscositeit
lager, en omgekeerd."
Naast oliën worden veelal vetten als smeermiddel toegepast. Deze bestaan uit een minerale of
synthetische basisolie met een verdikkingsmiddel dat kan bestaan uit metaalhoudende zeep (lithium,
calcium, aluminium, natrium), polyurethanen en plastics zoals PTFE en polyethyleen, silica-gel,
bentoniet of roet, en additieven als frictieverbeteraars, anti-corrosiemiddelen, anti-slijtagemiddelen en
vaste smeermiddelen. De consistentie ervan bepaalt in hoeverre we met een 'zacht' of 'hard' vet te
maken hebben, en is omgekeerd evenredig met de penetrerende eigenschappen ervan. Dit wordt
uitgedrukt in een NLGI (National Lubricating Grease Institute) index lopend van 000 (zeer zacht vet
voor tandwielen) tot 6 (zogeheten 'blokvet'). De meeste vetten die we in de auto- industrie
tegenkomen hebben een consistentie van 1 of 2 op deze schaal.
Coating
Vervolgens zijn er ook nog vaste smeermiddelen als molybdeensulfaat, koper en aluminium, zinksulfide
en - oxide, calciumfosfaat en grafiet. Deze worden gebruikt als additief in olie en vet of verwerkt in
pasta's op basis van minerale of synthetische oliën, ook weer met behulp van verdikkingsmiddelen en
additieven. "Vaste smeermiddelen kunnen echter ook worden toegepast in de vorm van een coating
op de contactvlakken van bewegende delen. Basisoliën De meest gebruikte basisoliën in
smeermiddelen zijn ruwweg onder te verdelen in minerale oliën (waaronder ook de parafinische 'witte'
oliën vallen); polyalfaolefines of synthetische koolwaterstoffen (PAO of SHC); synthetische of
plantaardige esters; polyglycolen; siliconen en geperfluoreerde polyethers (PFPE). De verschillende
oliën zijn beschikbaar in een breed scala aan viscositeiten.